Twardość bieżnika to jeden z parametrów, które najmocniej wpływają na to, jak wózek się prowadzi. Miękkie koła tłumią drgania i pracują cicho, ale stawiają większy opór przy toczeniu. Twarde toczą się lekko i dobrze znoszą duże obciążenia, jednak na nierównej nawierzchni przenoszą każdy wstrząs na ładunek i dłonie operatora. Dobór kółek transportowych zawsze trzeba więc zestawić z rodzajem posadzki, ciężarem i charakterem pracy. Właściwy kompromis daje komfort jazdy, chroni podłogę i wydłuża żywotność samych kół.
Jak mierzy się twardość bieżnika
Twardość materiałów elastycznych, takich jak guma czy poliuretan, podaje się najczęściej w skali Shore A. Im wyższa wartość, tym materiał jest twardszy i mniej podatny na odkształcenia. Miękka guma ma zwykle twardość w okolicach 60 do 70 Shore A, a poliuretany stosowane w kołach przemysłowych są wyraźnie twardsze. Przykładowo w opisie kół poliuretanowych Wave podawana jest twardość bieżnika w przedziale około 85 do 95 Shore A.
Dla bardzo twardych tworzyw, takich jak poliamid, stosuje się skalę Shore D, ponieważ skala A przestaje być miarodajna. Koła stalowe i żeliwne w ogóle się nie odkształcają, dlatego zapewniają najmniejszy opór toczenia, ale też najmniejszy komfort.
Miękki bieżnik i jego zalety
Koła z miękkim bieżnikiem, przede wszystkim gumowe, dobrze tłumią drgania i hałas. Bieżnik ugina się na nierównościach, dzięki czemu wózek jedzie płynnie, a ładunek nie podskakuje. To ważne przy transporcie delikatnych towarów, sprzętu elektronicznego, szkła czy aparatury medycznej.
Miękkie koła chronią też posadzkę. Rozkładają nacisk na większej powierzchni i nie rysują podłóg wrażliwych, takich jak panele, płytki czy wykładziny. Ich wadą jest większy opór toczenia, szczególnie pod dużym obciążeniem, oraz szybsze zużycie na szorstkich nawierzchniach.
Twardy bieżnik i jego zalety
Twarde koła, wykonane z poliamidu, twardego poliuretanu lub stali, toczą się bardzo lekko. Ponieważ niemal się nie odkształcają, wymagają niewielkiej siły przy ruszaniu i prowadzeniu, nawet przy dużym ciężarze. Są też bardziej odporne na przecięcia i ścieranie.
Ich ograniczeniem jest komfort na nierównych podłogach. Każda szczelina, próg czy ubytek w betonie przenosi się bezpośrednio na wózek. Twarde koła są głośniejsze i mogą uszkadzać miękkie lub delikatne nawierzchnie.
Poliuretan jako rozwiązanie pośrednie
Poliuretan często traktuje się jako złoty środek. Jest twardszy od gumy, więc lepiej znosi duże obciążenia i toczy się lżej, a jednocześnie pozostaje na tyle elastyczny, że tłumi część drgań i nie niszczy większości posadzek. Dobrze sprawdza się w magazynach, zakładach produkcyjnych i warsztatach, gdzie wózki pracują intensywnie.
Jak dobrać koła do rodzaju posadzki
Na gładkich posadzkach żywicznych i betonach zatartych mechanicznie dobrze sprawdzają się koła poliuretanowe oraz poliamidowe. Ich niski opór toczenia pozwala łatwo przetaczać ciężkie ładunki, a gładka nawierzchnia ogranicza drgania.
Na starszych posadzkach betonowych z pęknięciami i ubytkami lepiej działają koła miększe lub o większej średnicy. Większe koło łatwiej pokonuje nierówności, a bardziej elastyczny bieżnik łagodzi uderzenia. Na kostce brukowej i asfalcie, na przykład przy przewożeniu towaru między budynkami, sprawdzają się koła z grubszą warstwą gumy lub ogumieniem pneumatycznym.
W pomieszczeniach z delikatnymi podłogami, takimi jak biura, sklepy, szpitale czy laboratoria, najlepiej wybierać miękkie koła, które nie zostawiają śladów i pracują cicho.
Wpływ obciążenia na wybór twardości
Twardość trzeba zawsze zestawić z ciężarem ładunku. Miękkie koło pod dużym obciążeniem mocno się odkształca, co zwiększa opór toczenia i przyspiesza zużycie bieżnika. Przy ciężkich wózkach lepiej więc wybrać twardszy materiał lub koło o większej średnicy i szerokości, które rozłoży nacisk.
Przy lekkich ładunkach miękkie koła zapewniają komfort bez wyraźnego wzrostu oporu, dlatego sprawdzają się w wózkach serwisowych, meblach na kółkach i sprzęcie medycznym.
Temperatura i warunki otoczenia
Twardość materiału zmienia się wraz z temperaturą. W chłodniach guma i poliuretan twardnieją, a w wysokich temperaturach miękną i szybciej się zużywają. Przy pracy w nietypowych warunkach warto sprawdzić dopuszczalny zakres temperatur podany przez producenta. Istotna jest również odporność bieżnika na oleje, chłodziwa i środki czyszczące.
Jak sprawdzić dobór w praktyce
Przed zamówieniem większej partii kół warto przetestować kilka wariantów na rzeczywistej trasie. Kółka transportowe o różnej twardości można zamontować w jednym wózku i poprosić pracowników o ocenę prowadzenia, hałasu i siły potrzebnej do ruszenia. Taki prosty test pozwala uniknąć wymiany całej floty wózków, jeśli wybrane rozwiązanie okaże się niewygodne w codziennej pracy.
Najczęstsze błędy
Do typowych pomyłek należy dobór twardych kół do starej, nierównej posadzki, stosowanie miękkich kół przy bardzo dużych obciążeniach oraz pomijanie wpływu kół na podłogę. Częstym problemem są też ślady na posadzkach żywicznych pozostawiane przez niektóre rodzaje gumy.
Twardość bieżnika decyduje o komforcie jazdy, oporze toczenia i ochronie posadzki. Miękkie koła sprawdzają się przy lekkich ładunkach i delikatnych podłogach, twarde przy dużych ciężarach i gładkich nawierzchniach, a poliuretan jest kompromisem dla większości zastosowań przemysłowych. Starannie dobrane kółka transportowe pozwalają przetaczać wózki lekko, cicho i bez uszkadzania podłogi.
